Embriyoloji Laboratuvarı

Embriyo dondurma nasıl yapılır? Vitrifikasyon, saklama süresi ve mevzuat

2 dk okumaÜYTE Kayseri Editörü4 kaynakGözden geçiren: Öğr. Gör. Dr. Işıl Tuğçe Turan
Eldivenli eller embriyo taşıyıcısını buharı yükselen sıvı azot tankına yerleştiriyor; yanda mikroskop ve donmuş blastokist çizimi: vitrifikasyonla embriyo dondurmayı anlatan illüstrasyon

Temsilî görsel, yapay zekâ ile hazırlanmıştır.

Tüp bebek tedavisi sırasında transfer edilmeyen ve sağlıklı bulunan embriyolar, daha sonra kullanılmak üzere dondurularak saklanabilir. Günümüzde embriyo dondurma işlemi genellikle vitrifikasyon (camlaştırma, hücreyi buz kristali oluşmadan çok hızlı bir şekilde dondurma) yöntemiyle gerçekleştirilir. Bu teknik, yumurta ve sperm dondurmada da uygulanır.

Vitrifikasyon ile embriyo dondurma nasıl yapılır?

Donma sırasında hücre içindeki su buz kristaline dönüşürse hücrede hasar oluşabilir. Yavaş dondurma adı verilen eski yöntemde sıcaklık kademeli olarak azaltılır. Vitrifikasyon yönteminde ise embriyo, önce koruyucu sıvılar (kriyoprotektan) yardımıyla suyunu bırakır. Daha sonra çok küçük bir taşıyıcıyla doğrudan sıvı azota batırılır ve buz oluşturmadan cam benzeri bir hâle geçer.

  1. Embriyo veya yumurta, kısa bir süre koruyucu sıvıların içinde tutulur.
  2. Ardından etiketlenmiş bir taşıyıcıya konur ve saniyeler içinde sıvı azotla dondurulur.
  3. Kimlik bilgisiyle birlikte sıvı azot tankında muhafaza edilir.
  4. Kullanılacağı gün hızlı bir şekilde ısıtılarak çözülür ve koruyucu sıvıdan temizlenir.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) için yapılan bir meta-analizde, 7 randomize çalışmadan elde edilen 3615 embriyoya ait verilere göre, çözme sonrasında canlılığını koruma oranı vitrifikasyonda yavaş dondurmaya kıyasla anlamlı derecede yüksek çıkmıştır [1]. Aynı analizde, dondurulmuş yumurtaları taze yumurtalarla kıyaslayan tek randomize çalışmada ise süren gebelik oranları açısından bir fark bulunmamıştır. Dondurulmuş embriyonun transfer sürecini taze ve dondurulmuş transfer yazımızda ele aldık.

Laboratuvar önlüklü bir kişi mikroskobun ayar düğmesini çeviriyor (siyah-beyaz fotoğraf)
Fotoğraf: Artem Podrez / Pexels

Saklama süresi ve mevzuat

2014'te yayımlanan Türkiye'deki ÜYTE yönetmeliği, fazla embriyoların her iki eşin onayıyla dondurulabileceğini belirtir. Saklama süresi bir yılı geçtiğinde çiftin, talebini imzalı bir dilekçeyle her yıl yeniden bildirmesi gerekir [2]. Yumurta ve sperm dondurma ise ancak belirli tıbbi koşullarda mümkündür: kemoterapi öncesi, yumurtalığı etkileyecek bir ameliyat öncesi ya da sağlık kurulu raporuyla kanıtlanmış düşük yumurta rezervi veya ailede erken menopoz geçmişi. Bu örnekler en çok beş yıl boyunca saklanabilir; bunun üzerindeki süreler Bakanlık onayı gerektirir [2].

Embriyo veya yumurta dondurma konusundaki sorularınızı tedavinizi yürüten hekiminize iletebilir, isterseniz bize de yazabilirsiniz.

Video: Yumurta Dondurma Sayesinde Erken Menopoz Çocuk Sahibi Olmaya Engel Değil / Prof. Dr. Erkut Attar · Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri (YouTube). Video içeriği ilgili kanala aittir.

Kaynaklar

  1. Rienzi L, et al.. Oocyte, embryo and blastocyst cryopreservation in ART: systematic review and meta-analysis comparing slow-freezing versus vitrification to produce evidence for the development of global guidance. Hum Reprod Update 2017. PMID: 27827818.
  2. T.C. Sağlık Bakanlığı / Resmî Gazete. Üremeye Yardımcı Tedavi Uygulamaları ve Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezleri Hakkında Yönetmelik (Madde 20). 2014. www.resmigazete.gov.tr.
  3. Yan Y, et al.. Pregnancy and neonatal outcomes after long-term vitrification of blastocysts among 6,900 patients after their last live birth. Fertil Steril 2023. PMID: 36456212.
  4. Cobo A, et al.. Embryo long-term storage does not affect assisted reproductive technologies outcome: analysis of 58,001 vitrified blastocysts over 11 years. Am J Obstet Gynecol 2024. PMID: 38527601.

Sorunuz mu var?

Laboratuvar süreci ve teknikler hakkındaki sorularınızı bize yazabilirsiniz.

Bize yazın