Embriyoloji Laboratuvarı

Yumurta dondurma (oosit vitrifikasyonu): kimler için, ne zaman?

2 dk okumaÜYTE Kayseri Editörü4 kaynakGözden geçiren: Öğr. Gör. Dr. Işıl Tuğçe Turan
Eldivenli eller ince bir dondurma payetini buharı tüten sıvı azot kabına indiriyor; yanda buz kristalleriyle çevrili yumurta hücresi çizimi, arkada hekimiyle görüşen genç kadın: yumurta dondurmayı anlatan illüstrasyon

Temsilî görsel, yapay zekâ ile hazırlanmıştır.

Yumurta dondurma, yumurtalıktan toplanan olgun yumurtaların (oosit) ileride kullanılmak üzere çok düşük sıcaklıkta saklanmasıdır. Kanser tedavisi gibi tıbbi nedenlerle ya da yaşa bağlı doğurganlık kaybına karşı gündeme gelir. Bugün en sık kullanılan yöntem vitrifikasyondur (camlaştırma, buz kristali oluşturmadan çok hızlı dondurma).

Yumurta dondurma kimler için düşünülür?

ESHRE'nin kadınlarda doğurganlığın korunması kılavuzu bu konuda 78 öneri sunar [1]. Kılavuzun ele aldığı başlıca gruplar şunlardır:

  • Kemoterapi ya da radyoterapi (ışın tedavisi) alacak kanser hastaları,
  • Yumurtalığa zarar verebilecek bir tedavi gerektiren iyi huylu hastalığı olanlar,
  • Erken yumurtalık yetmezliğine yatkınlık yaratan genetik bir durumu olanlar,
  • Yaşa bağlı doğurganlık kaybına karşı yumurta saklamak isteyen kadınlar.

Kılavuz, önerilerin çoğunun düşük ya da çok düşük kaliteli kanıta dayandığını da açıkça belirtir [1]. İşlemin ilk adımları tüp bebekle aynıdır: yumurtalıklar ilaçla uyarılır, ardından yumurta toplama işlemi yapılır. Dondurma tekniğini embriyo dondurma yazımızda anlattık.

Laboratuvar rafında açık maviden laciverte farklı tonlarda sıvı bulunan dört dereceli tüp
Fotoğraf: Tara Winstead / Pexels

Yaş neden bu kadar önemli?

Planlı yumurta dondurma çalışmalarını birleştiren 2024 tarihli bir meta-analizde 10 çalışmadan 8750 kadın incelenmiştir [2]. Bu kadınların yalnızca yaklaşık %11'i yumurtalarını kullanmak için geri dönmüştür. Hasta başına canlı doğum oranı genelde %28 bulunmuştur. Oran, dondurma sırasında 35 yaş ve altında olanlarda %52, 40 yaş ve üstünde olanlarda %19'dur [2]. Yaş ile doğurganlık ilişkisine bu yazımızda da değindik.

Türkiye'de hangi koşullarda yapılabilir?

2014'te yayımlanan ÜYTE yönetmeliğine göre üreme hücrelerinin saklanması, tıbbi zorunluluk dışında yasaktır [4]. Kadınlar için sayılan durumlar şunlardır: kemoterapi veya radyoterapi öncesi, üreme işlevini kaybettirecek bir ameliyat öncesi ve düşük yumurta rezervi olup henüz doğum yapmamış olmak ya da ailede erken menopoz öyküsü bulunması. Son durum, üç uzman hekimden oluşan sağlık kurulu raporuyla belgelenir. Saklama en fazla beş yıldır; daha uzun süre Bakanlık iznine bağlıdır [4].

Yumurta dondurmanın sizin için uygun olup olmadığını yaşınız ve sağlık durumunuzla birlikte hekiminizle konuşabilirsiniz. Sorularınızı bize de yazabilirsiniz.

Video: Fertilitenin Korunması · TFRM-Türk Üreme Sağlığı ve İnfertilite Vakfı (YouTube). Video içeriği ilgili kanala aittir.

Kaynaklar

  1. ESHRE Guideline Group on Female Fertility Preservation; Anderson RA, et al.. ESHRE guideline: female fertility preservation. Hum Reprod Open 2020. PMID: 33225079.
  2. Hirsch A, et al.. Planned oocyte cryopreservation: a systematic review and meta-regression analysis. Hum Reprod Update 2024. PMID: 38654466.
  3. Cobo A, et al.. Oocyte vitrification as an efficient option for elective fertility preservation. Fertil Steril 2016. PMID: 26688429.
  4. T.C. Sağlık Bakanlığı / Resmî Gazete. Üremeye Yardımcı Tedavi Uygulamaları ve Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezleri Hakkında Yönetmelik (Madde 20). 2014. www.resmigazete.gov.tr.

Sorunuz mu var?

Laboratuvar süreci ve teknikler hakkındaki sorularınızı bize yazabilirsiniz.

Bize yazın