Tüp bebek sürecinde yumurta, sperm ve embriyolar laboratuvarda günler boyunca bekletilir. Dolayısıyla bir tüp bebek laboratuvarının kalitesi, havasından ısısına, örneklerin doğru kişiye ait olduğunun kontrolüne kadar birçok ayrıntıyla ilişkilidir.
Tüp bebek laboratuvarında kalite neye bakılarak izlenir?
ESHRE 2026 yılında tüp bebek laboratuvarlarına yönelik iyi uygulama önerilerini yeniledi. Belgede; personel ve yönetim, kalite yönetimi, güvenlik, hasta kimliğinin doğrulanması ve hücrelerin izlenebilirliği gibi konular ele alınıyor [1]. Laboratuvarın düzenli olarak izlenebilmesi için Viyana uzlaşısı ise 19 gösterge belirledi; bu göstergelerden 12'si temel performans göstergesi (KPI) olarak kabul ediliyor [2]. Her gösterge için hem bir "asgari yeterlilik" eşiği hem de bir "hedef" değer öneriliyor.
- ICSI sonrası normal döllenme: Enjekte edilen olgun yumurtalarda en az %65 oranı asgari kabul edilirken, %80 ve üzeri hedef olarak belirlendi [2].
- Klasik IVF sonrası normal döllenme: Asgari eşik %60, hedeflenen değer ise %75 [2].
- ICSI'de yumurta hasarı: Asgari düzey %10 ve altında kalmak, hedef ise %5'in altına inmek [2].
Bu değerler laboratuvarın kendi kendini denetlemesine yöneliktir; herhangi bir hastanın sonucu hakkında tahmin sunmaz. Yöntemler arasındaki ayrım için ICSI ile klasik IVF farkı yazımıza göz atabilirsiniz.

Hava, ısı ve kimlik doğrulama
Embriyolar, havada bulunan uçucu organik bileşiklerden (boya, temizlik malzemesi, parfüm kaynaklı kimyasallar) olumsuz etkilenir. Kahire uzlaşısı ise bina seçimi, havalandırma, filtreleme, temizlik ürünleri ve sıcaklık denetimine ilişkin 50'den fazla öneri getirdi [3]. Bu öneriler mevcut laboratuvarlar açısından erişilmesi gereken bir düzey, yeni kurulacaklar açısından ise bir kılavuz niteliği taşıyor [3].
Örneklerin birbirine karışmaması da kalite anlayışının bir parçasıdır. Her aşamada hasta adı ve etiketin iki kişi veya elektronik bir sistem aracılığıyla denetlenmesine tanıklık (witnessing) adı verilir. Brüksel'de 10 yılı aşan sürede 109.655 döngüyü ele alan bir araştırmada, doğru biçimde kullanılan elektronik sistemin örnek karışmasını önlemede elle yapılan denetimin yerini tutabileceği belirtildi [4].
Laboratuvarda görevlerin kim tarafından yürütüldüğünü embriyolog doktor ne yapar başlıklı yazımızda ele aldık. Sorularınızı hekiminizle paylaşabilir, isterseniz bize de ulaşabilirsiniz.
Kaynaklar
- ESHRE Good Practice in the IVF Lab Working Group; Arroyo G, et al.. ESHRE recommendations on Good Practice in the IVF laboratory. Hum Reprod 2026. PMID: 42405499.
- ESHRE Special Interest Group of Embryology and Alpha Scientists in Reproductive Medicine. The Vienna consensus: report of an expert meeting on the development of ART laboratory performance indicators. Reprod Biomed Online 2017. PMID: 28784335.
- Mortimer D, et al.. Cairo consensus on the IVF laboratory environment and air quality: report of an expert meeting. Reprod Biomed Online 2018. PMID: 29656830.
- Sterckx J, et al.. Electronic witnessing in the medically assisted reproduction laboratory: insights and considerations after 10 years of use. Hum Reprod 2023. PMID: 37295967.
Sorunuz mu var?
Laboratuvar süreci ve teknikler hakkındaki sorularınızı bize yazabilirsiniz.



