Literatür ve Kılavuzlar

Yaş ve doğurganlık: literatürdeki veriler ne söylüyor?

2 dk okumaÜYTE Kayseri Editörü4 kaynakGözden geçiren: Öğr. Gör. Dr. Işıl Tuğçe Turan
Klinik odasında hekimle görüşen kadın, duvarda yumurtalık ve yumurta hücreleri çizimi, masada mikroskop ve kum saati: yaşın doğurganlığa etkisini anlatan illüstrasyon

Temsilî görsel, yapay zekâ ile hazırlanmıştır.

"Kaç yaşına kadar bekleyebilirim?" muayenehanede hastaların en çok sorduğu sorulardan biridir. Doğurganlığın yaşla birlikte değiştiği bilinen bir gerçektir; ama bunu kaygı veren sözlerle değil, literatür verileriyle açıklamak daha doğru olur.

Kadında yaş ve doğurganlık: düşüş ne zaman başlar?

ACOG (Amerikan Kadın Hastalıkları ve Doğum Derneği) ile ASRM'nin (Amerikan Üreme Tıbbı Derneği) birlikte hazırladığı görüşe göre kadınlarda doğurganlık 32 yaş civarından başlayarak yavaşça, fakat net biçimde düşer; 37 yaşın ardından bu azalma hızlanır [1]. Aynı kaynak, 35 yaşını geçmiş kadınların 6 aylık sonuçsuz denemenin sonunda, 40 yaş üstündekilerin ise hiç beklemeden değerlendirilmesi gerektiğini belirtir. Bu süreleri kısırlık yazımızda ayrıntılı işlemiştik.

Balkonda kahvesini içerken düşünceli bir an yaşayan başörtülü genç kadın
Fotoğraf: Nina zeynep güler 🦕 zz / Pexels

Yumurta kalitesi ve anöploidi

Yaş ilerledikçe sadece yumurta sayısı düşmez; yumurtaların kromozom dağılımında da bozulmalar daha sık görülür. Embriyonda kromozom sayısının fazla veya eksik olması anöploidi olarak tanımlanır. Blastokistlerden (5–6. gün embriyosu) elde edilen 15.169 biyopsinin değerlendirildiği bir çalışmada, anöploidi oranı 26 yaşından itibaren sürekli yükseldi [3]. Kromozomu normal tek embriyosu bulunmayan hasta oranı 26–37 yaş aralığında %2–6 olarak saptanırken, 42 yaşta %33'e, 44 yaşta %53'e çıktı. Yumurta sayısını gösteren AMH testinin kaliteyle ilgili bilgi vermediğini AMH yazımızda açıklamıştık.

Tüp bebek yaşın etkisini ortadan kaldırır mı?

İngiltere'de yaklaşık 157 bin kadının takip edildiği bir araştırmada, 40 yaşından önce kendi yumurtasıyla yapılan ilk denemede canlı doğum oranı %32,3 bulunurken, 40–42 yaş grubunda bu oran %12,3'e düştü [2]. 42 yaşın üzerinde ise her bir deneme başına oran %4'ün altında kaldı. Bu da gösteriyor ki tüp bebek tedavisi destek olsa da yumurtanın yaşını geriye alamıyor. Resme erkek yaşı da giriyor; bir meta-analiz, babanın yaşının da tüp bebek sonuçlarını etkileyebileceğine işaret ediyor [4].

Doğurganlığı belirleyen tek unsur yaş değildir, fakat göz ardı edilemeyecek kadar belirleyicidir. Durumunuzu hekiminizle değerlendirebilir, aklınızdaki soruları bize de iletebilirsiniz.

Kaynaklar

  1. ACOG Committee on Gynecologic Practice and ASRM Practice Committee. Female age-related fertility decline. Committee Opinion No. 589. Fertil Steril 2014. PMID: 24559617.
  2. Smith ADAC, Tilling K, Nelson SM, Lawlor DA. Live-Birth Rate Associated With Repeat In Vitro Fertilization Treatment Cycles. JAMA 2015. PMID: 26717030.
  3. Franasiak JM, Forman EJ, Hong KH, et al.. The nature of aneuploidy with increasing age of the female partner: a review of 15,169 consecutive trophectoderm biopsies evaluated with comprehensive chromosomal screening. Fertil Steril 2014. PMID: 24355045.
  4. Murugesu S, Kasaven LS, Petrie A, et al.. Does advanced paternal age affect outcomes following assisted reproductive technology? A systematic review and meta-analysis. Reprod Biomed Online 2022. PMID: 35690546.

Sorunuz mu var?

Laboratuvar süreci ve teknikler hakkındaki sorularınızı bize yazabilirsiniz.

Bize yazın