Kısırlık ve Tanı

Kısırlık ne zaman araştırılmalı? Kısırlık tedavisinde 12 ay ve 6 ay kuralı

2 dk okumaÜYTE Kayseri Editörü5 kaynakGözden geçiren: Öğr. Gör. Dr. Işıl Tuğçe Turan
Klinikte kadın doğum hekimiyle görüşen, duvardaki takvime ve ultrason cihazına bakan bir çifti gösteren çizim

Temsilî görsel, yapay zekâ ile hazırlanmıştır.

Çocuk sahibi olmayı bekleyen birçok çift, hekime başvurmadan önce ne kadar süre geçirmesi gerektiğini sorgular. Kısırlık tedavisine ne zaman başlanacağını doğru belirlemek, hem boşuna kaygılanmayı hem de zaman yitirmeyi engeller.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), düzenli ve korunmasız cinsel ilişkiye başlanmasına karşın 12 ay ya da daha fazla süre gebeliğin oluşmaması durumunu kısırlık olarak tanımlıyor. Yine DSÖ verilerine göre, üreme yaşındaki altı kişiden biri hayatının bir döneminde bu sorunla karşılaşıyor [1].

12 ay mı, 6 ay mı? Yaşa göre zamanlama

Amerikan Üreme Tıbbı Derneği (ASRM), herhangi bir sağlık sorunu bulunmayan çiftlere şu süreleri öneriyor [2,3]:

  • Kadın 35 yaşından küçükse: 12 ay denemenin ardından değerlendirmeye geçilir
  • Kadın 35 yaş ya da üzerindeyse: 6 ay sonra değerlendirme yapılır
  • Kadın 40 yaşını geçmişse: değerlendirme daha önce başlar

Ancak bu süreler herkese uymaz. Adet düzensizliği, hiç adet görmeme, bilinen bir rahim ya da tüp sorunu, endometriozis (rahim iç dokusunun rahim dışında yerleşmesi) veya erkekte bilinen ya da şüphelenilen bir durum söz konusuysa, süre beklenmeden değerlendirmeye geçilmesi tavsiye edilir [3].

Peki neden hemen değil de belirli bir süre sonra? Bir derlemeye göre, doğurgan günlerde ilişkiye girilen ilk altı döngü içinde gebeliklerin çoğu (yaklaşık %80) gerçekleşiyor [4].

Kanepede yan yana oturan bir çiftin bir uzmanla görüşmesi
Fotoğraf: Gustavo Fring / Pexels

Kısırlık tedavisi öncesi ilk tetkikler

Değerlendirmenin amacı, en az girişimsel yöntemle en sık görülen nedenleri ortaya çıkarmaktır. Bu süreçte kadın ve erkek birlikte incelenir [3]:

  • Yumurtlama: adet geçmişinin sorgulanması; gerektiğinde kanda progesteron ölçümü ya da ultrason
  • Tüpler: HSG (ilaçlı rahim filmi) yöntemiyle tüplerin açık olup olmadığının incelenmesi
  • Rahim içi: vajinal ultrason, gerektiğinde sıvılı ultrason
  • Yumurta rezervi: AMH (anti-Müller hormonu) ölçümü ve antral folikül sayımı
  • Erkek: ilk aşamada en az bir semen analizi (meni tahlili) yapılması

Tedavi, bu sonuçlara göre şekillendirilir ve aşılama (IUI) ya da tüp bebek tedavisi şeklinde olabilir.

Bu süreler birer kılavuzdur; her çiftin durumu kendine özgüdür. Sorularınızı hekiminize sorabilir, dilerseniz bize de iletebilirsiniz.

Video: İnfertilite (Kısırlık) - Doç. Dr. Batuhan Turgay · Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi (YouTube). Video içeriği ilgili kanala aittir.

Kaynaklar

  1. World Health Organization. Infertility (fact sheet). 2025. www.who.int.
  2. Practice Committee of the American Society for Reproductive Medicine. Definition of infertility: a committee opinion. Fertil Steril 2023. PMID: 40991339.
  3. Practice Committee of the American Society for Reproductive Medicine. Fertility evaluation of infertile women: a committee opinion. Fertil Steril 2021. PMID: 34607703.
  4. Gnoth C, et al.. Definition and prevalence of subfertility and infertility. Hum Reprod 2005. PMID: 15802321.
  5. Steiner AZ, et al.. Association Between Biomarkers of Ovarian Reserve and Infertility Among Older Women of Reproductive Age. JAMA 2017. PMID: 29049585.

Sorunuz mu var?

Laboratuvar süreci ve teknikler hakkındaki sorularınızı bize yazabilirsiniz.

Bize yazın