Kısırlık ve Tanı

Kısırlık tetkikleri: hangi hormonlara, ne zaman bakılır?

2 dk okumaÜYTE Kayseri Editörü4 kaynakGözden geçiren: Öğr. Gör. Dr. Işıl Tuğçe Turan
Hekimle tahlil sonucunu konuşan çift; masada kan tüpleri, takvim ve rahim ile yumurtalık çizimi: kısırlık tetkiklerini anlatan illüstrasyon

Temsilî görsel, yapay zekâ ile hazırlanmıştır.

"Hangi tahlilleri yaptırmalıyım?" sorusu, çocuk isteyen birçok çiftin aklına ilk gelenlerden biridir. Oysa kısırlık tetkikleri herkes için aynı hormon listesiyle başlamaz; sırayı öykü, muayene ve yaş belirler.

Kısırlık tetkikleri ne zaman başlar?

Amerikan Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanları Derneği (ACOG), 35 yaş altında 12 ay, 35 yaş üstünde 6 ay sonra değerlendirme öneriyor; 40 yaş üstünde ya da kısırlığa yol açtığı bilinen bir durumda beklenmez [2]. Süreleri zamanlama yazımızda ayrıntılı anlatmıştık. Amerikan Üreme Tıbbı Derneği (ASRM) de değerlendirmenin sistemli ve maliyet açısından akılcı olmasını, en sık nedenler için en az girişimsel yöntemlerle başlamasını vurguluyor [3].

Çiftlerin %40–50'sinde erkek etkeni de rol oynadığı için değerlendirme baştan erkeği kapsar [2]. Spermiyogram (meni tahlili) sonucu referans dışındaysa Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) en az 11 hafta sonra tekrarı, tüm değerler normalse tekrar yapılmamasını öneriyor [1].

Laboratuvar cihazının önünde rafta dizili, mavi kapaklı kan örneği tüpleri
Fotoğraf: Pavel Danilyuk / Pexels

Hangi hormona, ne zaman bakılır?

DSÖ'nün 2025 kılavuzundaki çerçeve kabaca şöyle [1]:

TetkikNe zaman?Ne için?
ProgesteronBeklenen adetten yaklaşık 7 gün önceAdetleri düzenli, muayenesi normal kadında yumurtlamayı dolaylı olarak doğrulamak
FSH, LHYumurtlama sorunu düşünülüyorsaBeyin ile yumurtalık arasındaki hormon eksenini değerlendirmek
TSH, prolaktinKlinik tablo gerektiriyorsaYumurtlamayı bozabilen tiroid ve prolaktin sorunlarını araştırmak
AMH ya da 2.–3. gün FSHRezerv testi yapılacaksaYumurtalık rezervi; ultrasonda antral folikül sayısı da seçenektir

Progesteron için gün, döngünün uzunluğuna göre değişir. Rezervde ise DSÖ'ye göre en önemli gösterge yaştır; test eklemek doğruluğu çok artırmayabilir [1]. Ayrıntı için AMH yazımıza bakabilirsiniz. Tüp sorunu düşünülüyorsa hormon değil, HSG (ilaçlı rahim filmi) ya da HyCoSy (kontrastlı ultrason) gibi görüntüleme gerekir [1].

Sonuçlar tek başına değil, yaş ve muayene bulgularıyla birlikte anlam kazanır. Aklınıza takılanları hekiminizle konuşabilir, sorularınızı bize de yazabilirsiniz.

Kaynaklar

  1. World Health Organization. Guideline for the prevention, diagnosis and treatment of infertility. 2025. www.who.int.
  2. American College of Obstetricians and Gynecologists. Infertility Workup for the Women's Health Specialist: ACOG Committee Opinion, Number 781. Obstet Gynecol 2019. PMID: 31135764.
  3. Practice Committee of the American Society for Reproductive Medicine. Fertility evaluation of infertile women: a committee opinion. Fertil Steril 2026. PMID: 42901815.
  4. Dunbar S, et al.. Thyroid function testing prior to fertility treatment: will we ever agree?. Hum Reprod 2025. PMID: 40275500.

Sorunuz mu var?

Laboratuvar süreci ve teknikler hakkındaki sorularınızı bize yazabilirsiniz.

Bize yazın