Kısırlık ve Tanı

Azospermi nedir? Meni sıvısında sperm bulunmamasının nedenleri

2 dk okumaÜYTE Kayseri Editörü4 kaynakGözden geçiren: Öğr. Gör. Dr. Işıl Tuğçe Turan
Hekimle tahlil sonucunu konuşan bir çifti, masadaki mikroskobu ve neredeyse boş büyütülmüş mikroskop alanını gösteren çizim

Temsilî görsel, yapay zekâ ile hazırlanmıştır.

Azospermi, meni sıvısında hiç sperm bulunmaması demektir. Spermiyogram sonucunda "sperm görülmedi" ifadesini okumak zor bir an olabilir; ancak bu tanı, çocuk sahibi olma yolunun kapandığı anlamına gelmez.

Avrupa Üroloji Derneği (EAU) kılavuzundaki bir seride, kısırlık nedeniyle değerlendirilen erkeklerin yaklaşık %11'inde azospermi saptanmıştır [1]. Tanı tek bir teste dayanmaz: ilk sonuç anormalse en az iki analiz yapılır. Meni örneği santrifüj edilip (hızla döndürülüp) dibe çöken kısım mikroskopla incelenir; böylece çok az sayıda spermin bulunduğu durum (kriptozoospermi) gerçek azospermiden ayrılır [1].

Azospermi türleri: tıkanıklık mı, üretim sorunu mu?

  • Tıkayıcı (obstrüktif) azospermi: Testiste sperm üretilir, fakat dışarı taşıyan kanallarda tıkanıklık vardır. Azospermili erkeklerin %20–40'ında görülür. Geçirilmiş enfeksiyon, vazektomi ve sperm kanalının doğuştan yokluğu (CBAVD) başlıca nedenlerdir. FSH hormonu ve testis boyutu genellikle normaldir [1].
  • Tıkayıcı olmayan azospermi: Sorun üretimdedir; testis yeterli sperm yapamaz. Genetik nedenler, hormon bozuklukları ve geçirilmiş testis hastalıkları rol oynayabilir [1].
Laboratuvarda beyaz önlüklü bir çalışanın mikroskopla örnek incelemesi
Fotoğraf: Mikhail Nilov / Pexels

Azospermide hormon ve genetik tetkik

Kılavuz, azospermili her erkekte FSH, LH ve testosteron ölçümünü önerir; ayrıntılar için kısırlık tetkikleri yazımıza bakabilirsiniz. Ayrıca herkese kromozom analizi (karyotip) ve genetik danışmanlık önerilir. Aynı seride azospermili erkeklerin %13,7'sinde Klinefelter sendromu (47,XXY) bulunmuştur [1].

Y kromozomunda küçük parça eksiklikleri (mikrodelesyon) azospermili erkeklerin %8–12'sinde görülür. AZFa ya da AZFb bölgesinin tam eksikliğinde testisten sperm bulma şansı çok düşük olduğu için cerrahi önerilmez. Sperm kanalında yapısal sorun varsa kistik fibrozis geni (CFTR) de incelenir [1].

Tıkayıcı olmayan azospermide hormon tedavisinin sperm bulma şansını artırdığına dair kanıt düşük kalitededir; rutin kullanılmaz [4].

Testisten elde edilen spermle döllenme ICSI yöntemiyle yapılır. Sonuçlarınızı ve seçenekleri hekiminizle konuşun; sorularınızı bize de yazabilirsiniz.

Video: Azospermi - Prof. Dr. Kaan Aydos · Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi (YouTube). Video içeriği ilgili kanala aittir.

Kaynaklar

  1. European Association of Urology. EAU Guidelines on Sexual and Reproductive Health: Male Infertility. 2026. uroweb.org.
  2. Minhas S, et al.. European Association of Urology Guidelines on Male Sexual and Reproductive Health: 2021 Update on Male Infertility. Eur Urol 2021. PMID: 34511305.
  3. Corona G, et al.. Sperm recovery and ICSI outcomes in men with non-obstructive azoospermia: a systematic review and meta-analysis. Hum Reprod Update 2019. PMID: 31665451.
  4. Tharakan T, et al.. Does hormonal therapy improve sperm retrieval rates in men with non-obstructive azoospermia: a systematic review and meta-analysis. Hum Reprod Update 2022. PMID: 35526153.

Sorunuz mu var?

Laboratuvar süreci ve teknikler hakkındaki sorularınızı bize yazabilirsiniz.

Bize yazın