Kısırlık ve Tanı

Açıklanamayan kısırlık: ESHRE kılavuzu ne öneriyor?

2 dk okumaÜYTE Kayseri Editörü3 kaynakGözden geçiren: Öğr. Gör. Dr. Işıl Tuğçe Turan
Görüşme odasında el ele tutuşan bir çifte açıklama yapan kadın hekim; masada rahim ultrason görüntüsü ve deney tüpü, arka planda sperm hücreleriyle çevrili yumurta hücresi çizimi: açıklanamayan kısırlığı anlatan illüstrasyon

Temsilî görsel, yapay zekâ ile hazırlanmıştır.

Yapılan tetkikler normal sonuç verdiği hâlde gebelik gerçekleşmiyorsa, bu tabloya açıklanamayan kısırlık adı veriliyor. Açıklanamayan kısırlık aslında bir "dışlama tanısı": standart incelemeler kadında da erkekte de herhangi bir sorunu ortaya çıkarmamıştır. ESHRE (Avrupa İnsan Üremesi ve Embriyoloji Derneği), 2023 yılında bu konuyla ilgili kanıta dayalı bir kılavuz yayımladı [1].

Açıklanamayan kısırlık tanısı için hangi tetkikler?

Kılavuzda temel inceleme şu şekilde özetleniyor [1]:

  • Her iki eşten de tıbbi, üreme ve cinsel öykünün alınması.
  • En az bir kez spermiyogram (sperm tahlili) yapılması; sonuç düşük çıkarsa 3 ay sonra tekrarlanması.
  • Tüplerin açık olup olmadığını görmek için HSG (rahim filmi) veya HyCoSy (ilaçlı ultrason).
  • Rahmin yapısını değerlendirmek için, mümkünse 3 boyutlu ultrason.

Adetleri düzenli olan kadınlarda yumurtlamayı doğrulayan testler, yumurta rezervi ölçümleri, prolaktin, D vitamini ve genetik incelemeler bu tanı açısından rutin olarak önerilmiyor. Rutin laparoskopi (kapalı ameliyatla karın içine bakılması) da önerilenler arasında değil [1].

Sonbaharda ağaçlı bir parkta el ele yürüyen genç bir çift
Fotoğraf: Katerina Holmes / Pexels

Tedavide sıralama: bekleme, aşılama, tüp bebek

ESHRE'ye göre, tedaviye aktif olarak başlama kararı çiftin doğal yoldan gebe kalma olasılığı göz önünde bulundurularak verilmeli. Bu olasılığı en çok etkileyen etkenler kadının yaşı, kısırlığın süresi, geçmişteki tedaviler ve önceki gebeliklerdir [1].

Birinci basamakta yumurtalık uyarımıyla birlikte aşılama (IUI) uygulanması öneriliyor [1]. Doğal yolla gebe kalma şansı düşük 201 kadının yer aldığı bir çalışmada, üç aşılama denemesi sonunda canlı doğum oranı %31 bulunurken bekleme grubunda bu oran %9'da kaldı [2]. Çoğul gebelik ve OHSS (yumurtalıkların aşırı uyarılması) riskini azaltmak için kılavuz, iğne ilaçlarının düşük dozda ve sıkı takiple kullanılmasını tavsiye ediyor [1].

Tüp bebeğin (IVF) ilk tercih olarak aşılamadan daha etkili olduğu kanıtlanabilmiş değil. Dört çalışmanın hasta verilerinin birleştirildiği analizde anlamlı bir fark bulunamadı [3]. Bu nedenle karar, yaşa ve öyküye bakılarak kişiye göre belirleniyor. ICSI'nin klasik IVF yerine tercih edilmesi de önerilmiyor [1].

Araştırmaya ne zaman başlanması gerektiğini kısırlık ne zaman araştırılmalı yazımızda, tedavi tercihini ise aşılama mı tüp bebek mi yazımızda ele aldık. Sorularınızı hekiminize sorabilir, dilerseniz bize de yazabilirsiniz.

Video: İnfertilite (Kısırlık) | Doç. Dr. V. Yavuz Tokgöz | ESOGÜ Gündem · ESOGÜ (YouTube). Video içeriği ilgili kanala aittir.

Kaynaklar

  1. Guideline Group on Unexplained Infertility; Romualdi D, Ata B, et al.. Evidence-based guideline: unexplained infertility. Hum Reprod 2023. PMID: 37599566.
  2. Farquhar CM, Liu E, Armstrong S, et al.. Intrauterine insemination with ovarian stimulation versus expectant management for unexplained infertility (TUI): a pragmatic, open-label, randomised, controlled, two-centre trial. Lancet 2018. PMID: 29174128.
  3. Lai S, Wang R, van Wely M, et al.. IVF versus IUI with ovarian stimulation for unexplained infertility: a collaborative individual participant data meta-analysis. Hum Reprod Update 2024. PMID: 38148104.

Sorunuz mu var?

Laboratuvar süreci ve teknikler hakkındaki sorularınızı bize yazabilirsiniz.

Bize yazın