Literatür ve Kılavuzlar

Sigara, kilo ve alkol: yaşam tarzı doğurganlığı nasıl etkiler?

2 dk okumaÜYTE Kayseri Editörü5 kaynakGözden geçiren: Öğr. Gör. Dr. Işıl Tuğçe Turan
Mutfakta birlikte salata hazırlayan çift; tezgâhın ucunda sigaralı kül tablası ve devrilmiş boş kadeh, yerde tartı, köşede yumurta hücresi ve sperm motifi

Temsilî görsel, yapay zekâ ile hazırlanmıştır.

Gebelik planlayan çiftlerin en sık sorduğu konulardan biri yaşam tarzı ve doğurganlık arasındaki ilişkidir. Sigara, kilo ve alkol değiştirilebilir etkenlerdir; bu yazıda literatürün bu üç konuda ne söylediğini, sınırlarıyla birlikte özetliyoruz.

Sigara: kadında ve erkekte

Tüp bebek tedavisi gören kadınlarla yapılan 26 gözlemsel çalışmayı (16.359 katılımcı) birleştiren 2026 tarihli bir meta-analizde, aktif sigara içenlerde canlı doğum olasılığı yaklaşık %15 daha düşük bulunmuştur [1]. Toplanan yumurta sayısında da küçük bir azalma görülmüştür. Ancak karşılaştırma yalnızca hiç sigara içmemiş kadınlarla yapıldığında fark istatistiksel anlamını yitirmiştir; yani etkinin tam büyüklüğü hâlâ belirsizdir [1].

Sigara yalnızca kadını ilgilendirmez. 5865 erkeği kapsayan bir meta-analizde sigara içmek, daha düşük sperm sayısı ve hareketliliği ile ilişkili bulunmuştur; bozulma orta ve ağır içicilerde daha belirgindir [4]. Sonuçların anlamını spermiyogram yazımızda anlattık.

Mutfakta salata için yeşillik doğrayan kadın, arkada yemek hazırlayan eşi
Fotoğraf: Gustavo Fring / Pexels

Kilo ve alkol: yaşam tarzı doğurganlığı nasıl etkiler?

21 çalışmayı birleştiren bir meta-analizde, beden kitle indeksi (BKİ, kilonun boyun karesine oranı) 30 ve üzerinde olan kadınlarda tüp bebek sonrası canlı doğum olasılığı, normal kilolulara göre yaklaşık %15 daha düşük bulunmuştur [2]. Obezite polikistik over sendromuyla (PKOS) birlikte olduğunda tablo daha olumsuzdur; bu konuyu PKOS yazımızda ele aldık. Tedavi öncesi kilo vermeye yönelik danışmanlığın canlı doğumu artırıp artırmadığı ise henüz belirsizdir [5].

Alkolde ise 19 çalışma ve yaklaşık 98 bin kadını kapsayan bir meta-analizde, alkol kullananlarda gebe kalma olasılığının (fekundabilite) içmeyenlere göre daha düşük bulunmuştur [3]. Günlük alkol miktarı arttıkça olasılığın azaldığı görülmüştür; çalışmalar gözlemseldir.

Yaşam tarzı değişikliği tek başına bir tedavi değildir, ama iki eşin birlikte atabileceği somut bir adımdır. Size uygun hedefleri hekiminizle konuşabilir, sorularınızı bize de yazabilirsiniz.

Kaynaklar

  1. Malasevskaia I, et al.. The effect of active cigarette smoking on reproductive outcomes in women undergoing assisted reproductive technology (ART): A systematic review and meta-analysis. J Gynecol Obstet Hum Reprod 2026. PMID: 42570718.
  2. Sermondade N, et al.. Female obesity is negatively associated with live birth rate following IVF: a systematic review and meta-analysis. Hum Reprod Update 2019. PMID: 30941397.
  3. Fan D, et al.. Female alcohol consumption and fecundability: a systematic review and dose-response meta-analysis. Sci Rep 2017. PMID: 29062133.
  4. Sharma R, et al.. Cigarette Smoking and Semen Quality: A New Meta-analysis Examining the Effect of the 2010 World Health Organization Laboratory Methods for the Examination of Human Semen. Eur Urol 2016. PMID: 27113031.
  5. Boedt T, et al.. Preconception lifestyle advice for people with infertility. Cochrane Database Syst Rev 2021. PMID: 33914901.

Sorunuz mu var?

Laboratuvar süreci ve teknikler hakkındaki sorularınızı bize yazabilirsiniz.

Bize yazın