Gebelik planlayan çiftlerin en sık sorduğu konulardan biri yaşam tarzı ve doğurganlık arasındaki ilişkidir. Sigara, kilo ve alkol değiştirilebilir etkenlerdir; bu yazıda literatürün bu üç konuda ne söylediğini, sınırlarıyla birlikte özetliyoruz.
Sigara: kadında ve erkekte
Tüp bebek tedavisi gören kadınlarla yapılan 26 gözlemsel çalışmayı (16.359 katılımcı) birleştiren 2026 tarihli bir meta-analizde, aktif sigara içenlerde canlı doğum olasılığı yaklaşık %15 daha düşük bulunmuştur [1]. Toplanan yumurta sayısında da küçük bir azalma görülmüştür. Ancak karşılaştırma yalnızca hiç sigara içmemiş kadınlarla yapıldığında fark istatistiksel anlamını yitirmiştir; yani etkinin tam büyüklüğü hâlâ belirsizdir [1].
Sigara yalnızca kadını ilgilendirmez. 5865 erkeği kapsayan bir meta-analizde sigara içmek, daha düşük sperm sayısı ve hareketliliği ile ilişkili bulunmuştur; bozulma orta ve ağır içicilerde daha belirgindir [4]. Sonuçların anlamını spermiyogram yazımızda anlattık.

Kilo ve alkol: yaşam tarzı doğurganlığı nasıl etkiler?
21 çalışmayı birleştiren bir meta-analizde, beden kitle indeksi (BKİ, kilonun boyun karesine oranı) 30 ve üzerinde olan kadınlarda tüp bebek sonrası canlı doğum olasılığı, normal kilolulara göre yaklaşık %15 daha düşük bulunmuştur [2]. Obezite polikistik over sendromuyla (PKOS) birlikte olduğunda tablo daha olumsuzdur; bu konuyu PKOS yazımızda ele aldık. Tedavi öncesi kilo vermeye yönelik danışmanlığın canlı doğumu artırıp artırmadığı ise henüz belirsizdir [5].
Alkolde ise 19 çalışma ve yaklaşık 98 bin kadını kapsayan bir meta-analizde, alkol kullananlarda gebe kalma olasılığının (fekundabilite) içmeyenlere göre daha düşük bulunmuştur [3]. Günlük alkol miktarı arttıkça olasılığın azaldığı görülmüştür; çalışmalar gözlemseldir.
Yaşam tarzı değişikliği tek başına bir tedavi değildir, ama iki eşin birlikte atabileceği somut bir adımdır. Size uygun hedefleri hekiminizle konuşabilir, sorularınızı bize de yazabilirsiniz.
Kaynaklar
- Malasevskaia I, et al.. The effect of active cigarette smoking on reproductive outcomes in women undergoing assisted reproductive technology (ART): A systematic review and meta-analysis. J Gynecol Obstet Hum Reprod 2026. PMID: 42570718.
- Sermondade N, et al.. Female obesity is negatively associated with live birth rate following IVF: a systematic review and meta-analysis. Hum Reprod Update 2019. PMID: 30941397.
- Fan D, et al.. Female alcohol consumption and fecundability: a systematic review and dose-response meta-analysis. Sci Rep 2017. PMID: 29062133.
- Sharma R, et al.. Cigarette Smoking and Semen Quality: A New Meta-analysis Examining the Effect of the 2010 World Health Organization Laboratory Methods for the Examination of Human Semen. Eur Urol 2016. PMID: 27113031.
- Boedt T, et al.. Preconception lifestyle advice for people with infertility. Cochrane Database Syst Rev 2021. PMID: 33914901.
Sorunuz mu var?
Laboratuvar süreci ve teknikler hakkındaki sorularınızı bize yazabilirsiniz.



