Aşılama (IUI) gününde erkekten alınan örnek doğrudan rahme verilmez; önce laboratuvarda hazırlanır. Halk arasında sperm yıkama denen bu işlemin amacı, hareketli spermleri meni sıvısından ayırıp küçük ve temiz bir hacimde toplamaktır.
Sperm yıkama neden gerekir?
Meni (semen); spermlerin yanında hareketsiz hücreler, ölü spermler ve seminal sıvı içerir. Hazırlık teknikleri, hareketli ve biçimi normal spermleri seçmek için geliştirilmiştir [1]. Böylece rahme, kateter (ince ve yumuşak bir tüp) ile yalnızca seçilmiş spermlerden oluşan küçük bir hacim verilir. Bu sırada örneğin kime ait olduğu her adımda yeniden kontrol edilir. Aşılamanın genel adımlarını aşılama tedavisi (IUI) nedir yazımızda anlattık.

Laboratuvarda sperm yıkama nasıl yapılır?
Sık kullanılan iki yöntem vardır [2]:
- Yoğunluk gradyanı: Örnek, yoğunluğu farklı sıvı katmanlarının üzerine konur ve santrifüj (hızlı döndürme) edilir. Hareketli spermler tüpün dibinde toplanır, ardından yıkanır.
- Swim-up (yüzdürme): Örneğin üzerine kültür sıvısı eklenir. Hareketli spermler yukarıdaki sıvıya kendiliğinden yüzer; bu üst kısım alınır.
Zamanlama da önemlidir; aşağıda değinilen randomize çalışmada örnekler, alındıktan sonraki bir saat içinde hazırlandı [2]. Son aşamada hazırlanan örnek mikroskopta değerlendirilir ve hareketli sperm sayısı hesaplanır. Bu ölçümü temel değerlerle karşılaştırmak için spermiyogram sonucu nasıl okunur yazısına bakabilirsiniz.
Hangi yöntem daha iyi?
Cochrane derlemesi, 485 çifti kapsayan çalışmalarda yöntemler arasında gebelik açısından fark olup olmadığından emin olunamadığını, kanıtın çok düşük kalitede olduğunu bildirdi [1]. Vietnam'da 912 çiftle yapılan bir randomize çalışmada canlı doğum, swim-up grubunda %12,1, yoğunluk gradyanı grubunda %15,7 bulundu; fark istatistiksel olarak anlamlı değildi [2]. Yazarlar seçimin işlem süresi ve standartlaştırma kolaylığı gibi pratik etkenlere dayanabileceğini belirtiyor [2].
Laboratuvarda yapılan işlemlerin genel çerçevesini teknikler bölümünde bulabilirsiniz. Size uygun tedaviyi hekiminizle konuşabilir, sorularınızı bize yazabilirsiniz.
Kaynaklar
- Boomsma CM, Cohlen BJ, Farquhar C.. Semen preparation techniques for intrauterine insemination. Cochrane Database Syst Rev 2019. PMID: 31612995.
- Duong TND, et al.. Swim-up versus density gradients for sperm preparation in infertile couples undergoing intrauterine insemination: a randomized clinical trial. Hum Reprod 2025. PMID: 40135621.
- Hansen KR, et al.. Intrauterine insemination performance characteristics and post-processing total motile sperm count in relation to live birth for couples with unexplained infertility in a randomised, multicentre clinical trial. Hum Reprod 2020. PMID: 32432326.
Sorunuz mu var?
Laboratuvar süreci ve teknikler hakkındaki sorularınızı bize yazabilirsiniz.



