Literatür ve Kılavuzlar

Tüp bebekte ek tedaviler (add-on): ESHRE 2023 önerileri ne diyor?

2 dk okumaÜYTE Kayseri Editörü4 kaynakGözden geçiren: Öğr. Gör. Dr. Işıl Tuğçe Turan
Masada genç bir çifte tablet üzerinden seçenekleri anlatan hekim, masada kültür kabı ve mikroskop, duvarda embriyo çizimi ve terazi: tüp bebekte ek tedavilerin kanıtını tartmayı anlatan illüstrasyon

Temsilî görsel, yapay zekâ ile hazırlanmıştır.

Tedavi sürecinde, size bir ek test veya işlemin "şansınızı yükselttiği" söylenebilir. Bu tür uygulamalara tüp bebek ek tedavileri (add-on) adı verilir. ESHRE (Avrupa İnsan Üremesi ve Embriyoloji Derneği) 2023 yılında, söz konusu uygulamaları kanıt düzeyi açısından tek tek inceledi [1].

Tüp bebek ek tedavileri neden tartışılıyor?

Ek tedaviler, standart tedaviye dahil edilen testleri, ilaçları, laboratuvar işlemlerini veya cihazları kapsar. ESHRE'nin çalışma grubu toplam 42 öneri kaleme aldı. Bu önerilerden hiçbiri yüksek kaliteli kanıta dayanmıyor; yalnızca dört tanesi orta düzeyde kanıtla destekleniyordu [1].

Avustralya'da 1590 kadının katıldığı bir ankete göre, katılımcıların %82'si en az bir ek tedavi almıştı. Bunların yarısı, söz konusu uygulamaların güvenliğinin kanıtlanmış olduğunu düşünüyordu. Buna karşın katılımcıların %66'sı, aldığı karardan bir dereceye kadar pişmanlık duyduğunu ifade etti [4].

Muayene odasında hekim ve hemşireyle görüşen genç bir çift
Fotoğraf: Pavel Danilyuk / Pexels

ESHRE hangi ek yöntemler için ne diyor?

  • Endometrial scratch (rahim iç zarının hafifçe çizilmesi): Rutinde uygulanması tavsiye edilmiyor [1]. 2026'daki bir Cochrane derlemesi, canlı doğum üzerindeki etkisini belirsiz bulmuş; işlemin hafif ile orta şiddette ağrıya neden olabildiği belirtilmiş [2].
  • Time-lapse (embriyoyu sürekli görüntüleyen kuluçka sistemi): Canlı doğum oranını yükseltmek için kullanılması önerilmiyor [1].
  • Yardımlı yuvadan çıkış (assisted hatching, embriyo zarının inceltilmesi): Tavsiye edilmiyor; çoğul gebelik olasılığını yükseltebiliyor [1].
  • PGT-A (embriyoda kromozom sayısı taraması): Rutin olarak uygulanması önerilmiyor [1]. Çok merkezli bir araştırmada, en az üç iyi kalite blastokisti bulunan 20–37 yaş arası kadınlarda klasik tüp bebek yöntemi, kümülatif canlı doğum oranında PGT-A'ya kıyasla geri kalmamıştır (%81,8'e karşı %77,2) [3].

"Rutin kullanım önerilmiyor" ifadesi, yöntemin yalnızca bazı hasta gruplarında, yarar-zarar dengesi konuşularak gündeme gelebileceği anlamına gelir. "Önerilmiyor" ifadesi ise daha net bir tutumu yansıtır [1]. Son kararı hekiminizle birlikte alırsınız.

Kanıt düzeylerinin nasıl belirlendiğini ESHRE kılavuzu yazımızdan, embriyo seçim sürecini ise embriyo kalitesi yazımızdan öğrenebilirsiniz. Sorularınızı hekiminize sorabilir, bize de yazabilirsiniz.

Video: The more the merrier? The impact of adjuvant treatments on pregnancy potential in IVF · ESHRE (YouTube). Video içeriği ilgili kanala aittir.

Kaynaklar

  1. ESHRE Add-ons working group; Lundin K, et al.. Good practice recommendations on add-ons in reproductive medicine. Hum Reprod 2023. PMID: 37747409.
  2. Perera AK, Gan J, Afroz A, et al.. Endometrial injury in women undergoing in vitro fertilisation (IVF). Cochrane Database Syst Rev 2026. PMID: 42138348.
  3. Yan J, Qin Y, Zhao H, et al.. Live Birth with or without Preimplantation Genetic Testing for Aneuploidy. N Engl J Med 2021. PMID: 34818479.
  4. Lensen S, Hammarberg K, Polyakov A, et al.. How common is add-on use and how do patients decide whether to use them? A national survey of IVF patients. Hum Reprod 2021. PMID: 33942073.

Sorunuz mu var?

Laboratuvar süreci ve teknikler hakkındaki sorularınızı bize yazabilirsiniz.

Bize yazın